Năm 1922, sau khi xây dựng xong nhà “Thượng đường”, các cụ trong họ đã lập một bức hoành gỗ ghi lại bằng chữ Hán quá trình xây dựng nhà Thượng đường của họ ta.

Ngày 15 tháng 4 năm Giáp Thìn (102 năm sau), nội dung viết trong bức hoành gỗ được dịch nghĩa hoàn chỉnh ra chữ quốc ngữ (sau khi người dịch đến xem trực tiếp). Bản dịch do Thạc sĩ Trần Mạnh Cường, nghiên cứu viên Trung tâm Khoa học, Xã hội và Nhân văn, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An thực hiện.                                                                                  

Từ vũ thượng đường ký văn (Bài văn ở nhà thượng của nhà thờ)	Khải Định thất niên tuế tại Nhâm Tuất tam nguyệt thập nhị nhật. Bản tộc phụng tự (Ngày 12 tháng 3 năm Nhâm Tuất niên hiệu Khải Định thứ 7 (1922). Dòng thọ thờ phụng)

Nội dung bản dịch như sau:

Từng nghe: người quân tử xem gia tộc[1] và tôn miếu là điều (quan trọng) đầu tiên, ấy chính là (nơi) tụ hội tinh thần của tổ tiên, và cũng là tụ họp tinh thần của chúng ta vậy.

Nhà thờ họ đại tôn ta trước đây do tổ bá là Cẩn Nhi xây dựng quy chế, dần dà trở nên khả quan. Nhưng vì binh hỏa thiêu rụi, thầy chiêm bốc[2] dựng tạm bằng nhà lá, hàng năm kính tế tạm ở đó vậy. Tiếp nối (việc này) là Tổ khảo Văn đình thọ tẩu[3] cụ Duy Thiện luôn để ý sửa sang dựng lại nhưng chưa thành thì tạ thế.

Đến nay, có cụ Tổng giáo là Xuyên Học đích thân lo việc, cùng người trong họ gây dựng và trích lấy hoa lợi từ ruộng tế[4], định giá lấy tiền đổi mua gỗ, xây dựng thượng đường nhà thờ. Cột trụ, đồ vật đều dùng gỗ lim, ngói vảy; đá khối để xây tường thấp tường cao; lại sơn màu xanh đỏ, lộng lẫy như cung điện[5]. Chi phí tổng hết 300 quan, đều là tiền của cụ bỏ ra cả vậy. Lại thêm sơn đồ tế khí, thêm đặt ruộng tế để tháng ngày lo việc thờ phụng. Thực là (thỏa) chí của tiền nhân vậy.

Ngày khánh thành, già trẻ đều tụ họp, theo thứ bậc mà ngồi. Bậc trưởng lão nói với bậc cháu con, rằng: nhà thờ dòng họ ta dựng nên, chẳng phải vì sự đẹp đẽ, mà chỉ nghĩ một điều rằng họ tộc sinh sôi dần dần cành tươi tốt rễ sum suê, nối đời nên phúc[6], văn vận dấy lên, ấy đều nhờ phúc ấm tổ tiên để lại cho vậy.

Nếu chẳng phải giàu đẹp đường hoàng[7], họ hàng tụ họp[8] thì sao bao hàm sự kính trọng yêu thương vào lòng người được. Đến nay, cửa nhà rộng rãi, miếu mạo huy hoàng, bậc tổ tiên chắc cũng ngắm nhìn mà đẹp lòng đẹp dạ; lại cũng khiến cho người trong dòng họ chay tịnh nghiêm trang để kế thừa việc thờ phụng. Trên thì bày tỏ lòng thành không quên nguồn cội[9], dưới thì hòa hợp ý niệm cung kính nghiêm trang.

Nay nghĩ nhờ phúc đức tổ mà trùng tu được nhà thờ tổ, rường cột bền cao, vách tường đẹp đẽ, cha con anh em cùng vui hưởng hòa bình, Sĩ – Nông – Công – Thương[10] đều hết lòng với công việc (của mình), khiến cho sự nghiệp tổ tiên được lâu dài mãi vậy. Kinh thi có câu rằng: “Đời cháu cháu con con, đừng thay đổi việc đó”, ấy cũng là sự kỳ vọng lớn lao của chúng ta về mai sau vậy.

Những người trẻ tuổi đều đứng dậy bái kính mà thưa rằng: “Than ôi! Dòng chảy vòng bến xưa[11], lá rơi nhớ về cội. Phàm là vật không loài nào là không có gốc, huống chi con người! Phàm là việc cũ đều mở ra lẽ lớn, thì lòng người không thể tiêu tan được vậy. Nhà thờ ta bắt nguồn vào ban đầu từ cụ Cẩn Nhi, xây dựng vào thời gian giữa bởi cụ Duy Thiện, và hình thành vào thời gian cuối bởi cụ Xuyên Học. Kinh phí xây dựng đều có sẵn.

Nay, chúng cháu kính cẩn thưa rằng: làm rạng rỡ cho đời trước, gắng giữ gìn cơ nghiệp của tiền nhân. Những lời nói của các cháu thật thiện lành, bèn viết vào biển ngạch nhà thờ.

Tiên tổ khảo Phan công tự là Văn Thông phủ quân, giỗ ngày mồng 01 tháng 11.

Tổ tỷ Phan công chính thất, Nguyễn thị hàng nhị nhụ nhân, giỗ ngày mồng 08 tháng 4.

Tiên tổ khảo Phan công tự là Văn Diễn, hiệu Phúc Thiện phủ quân, giỗ ngày 18 tháng 8.

Tổ tỷ Phan công chính thất, Vũ thị hàng nhất nhụ nhân, giỗ ngày 21 tháng 6.

Ngày 12 tháng 3 năm Nhâm Tuất niên hiệu Khải Định thứ 7 (1922)

P/S: Năm 1924, sau khi xây dựng xong nhà “Hạ đường”, các cụ trong họ đã lập một bức hoành gỗ ghi lại bằng chữ Hán quá trình xây dựng nhà Hạ đường của họ ta. Nội dung bản dịch sẽ đăng ở bài sau.